ذوالفقاری- سیستان و بلوچستان، سرزمین گنج های بسیار با برخورداری از انواع انرژی های پاک و تجدیدپذیر، بزرگ ترین زون انرژی تجدیدپذیر کشور محسوب می شود. استفاده از انرژی های تجدیدپذیر با توجه به پایان رسیدن منابع فسیلی در آینده، راهکار اجتناب ناپذیری برای پیشگیری از بحران انرژی است و در این میان سیستان و بلوچستان با توجه به موقعیت ژئوپلتیک خاص خود در همه زمینه ها به ویژه انرژی های تجدیدپذیر توانمندی و ظرفیت های بسیار ایده آلی دارد، چراکه سوخت های فسیلی همچون نفت و گاز انرژی های تجدیدناپذیری است که روزی تمام می شود، اما سیستان و بلوچستان، گنجینه ای بی نظیر از انرژی های تجدیدپذیر محسوب می شود، انرژی هایی نظیر وزش باد و تابش خورشید که به پایان نمی رسد.مدتی است که این ظرفیت عظیم سیستان و بلوچستان مورد توجه سرمایه گذاران داخلی و خارجی برای تولید انرژی قرار گرفته است و می توان گفت با اقدام هایی که قرار است انجام شود دیگر بادهای سیستان برباد نمی رود و تابش خورشید سوزان سیستان و بلوچستان هم بدون استفاده نمی ماند.

قابلیت انرژی های باد و خورشید در استان 

عضو هیئت رئیسه انجمن علمی انرژی بادی ایران درباره قابلیت های انرژی های تجدیدپذیر این منطقه می گوید: منطقه سیستان با برخوردار بودن از نعمت باد که به بادهای 120 روزه معروف است در تولید برق پاک قابلیت دارد. به عنوان مثال متوسط وزش باد در منطقه میل نادر سیستان که بهترین منطقه برای وزش باد در ایران و جهان محسوب می شود از 312 تا 332 روز در سال با قدرت میانگین 9 متر بر ثانیه و حداقل 5/5 و حداکثر 42 متر برثانیه ثبت شده است. در این منطقه از کشور، با توجه به جهت باد غالب ثابت، مسطح بودن زمین ها، قدرت وزش بسیار بالا، امکان تولید برق با قوی ترین و سنگین ترین پره های توربین های بادی ساخته شده فراهم است.  مهندس «غلامرضا سرگلزایی» می افزاید: دریافت انرژی خورشیدی نیز در این استان از منطقه حرمک تا نیکشهر و قصرقند مطلوب است و اطراف زاهدان بیشترین میزان تابش را دارد به طوری که در این منطقه می توان 6 تا 8 کیلووات ساعت در یک متر مربع انرژی تولید کرد.

اختصاص 20 هزار هکتار به انرژی های نو

مدیرکل دفتر جذب و حمایت از سرمایه گذاری استانداری نیز در این باره می گوید: با توجه به وجود قابلیت کم نظیر استان در بهره مندی از  انرژی های بادی و خورشیدی و به منظور تسریع و تسهیل در امر سرمایه گذاری و ایجاد بسترهای لازم، ایجاد زون های انرژی نو ضروری به نظر می رسید که این مهم در سه منطقه شاخص از لحاظ ظرفیت بالای باد و تابش خورشید انجام و بزرگ ترین زون های انرژی کشور در استان ایجاد شد. «ماندانا زنگنه» اضافه می کند: همچنین با توجه به اقدام بی سابقه و بی نظیر سیستان و بلوچستان در کشور در تصویب و اختصاص حدود ٢٠ هزار هکتار از اراضی استان به زون انرژی های تجدیدپذیر و انجام فرایند اخذ مجوز ها و استعلام های موردنیاز از دستگاه های اجرایی مربوطه، سازمان انرژی های تجدیدپذیر و بهره وری انرژی برق کشور بر آن شده است که برای اولین بار برای احداث یک نیروگاه ١٥٠ مگاواتی خورشیدی در زون انرژی خورشیدی استان برای سرمایه گذاری بخش خصوصی فراخوان مناقصه منتشر کند چراکه بر اساس قانون برنامه ششم کشور باید تا پایان برنامه ٥ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر در کشور احداث شود.در این راستا جلسات متعدد کارشناسی و تخصصی با مدیران سازمان انرژی های نو و ستاد انرژی های تجدیدپذیر معاونت علمی فناوری ریاست جمهوری برگزار و براساس نتایج مطالعات میدانی و بر پایه اطلاعات شدت تابش خورشید و همچنین شدت وزش باد سه منطقه میل نادر برای نیرو گاه بادی، گراغه برای نیروگاه خورشیدی و رامشار برای نیروگاه بادی و خورشیدی انتخاب شد.وی تصریح می کند: برای این سه زون، بازدید میدانی و جلسات متعددی نیز با دستگاه های اجرایی مربوطه از جمله شرکت سهامی برق منطقه ای، منابع طبیعی، امور اراضی و حفاظت از محیط زیست استان برگزار شد و بی بدیل بودن استان و ملی بودن اراضی و امکان واگذاری آن به سرمایه گذاران و ممنوع نبودن واگذاری به لحاظ محدودیت های زیست محیطی بررسی و استعلام های لازم اخذ شد.

وی با بیان این که زون های انرژی مبتنی بر قابلیت ها، مزیت ها و ظرفیت های استان ایجاد می شود می افزاید: براساس بازدید میدانی و دریافت محدوده های قاب واگذاری از منابع طبیعی وسعت زون های انرژی تعیین شد. به این ترتیب به منطقه گراغه 980، میل نادر 10هزار و رامشار 150 هکتار زمین اختصاص یافت و پس از تصویب در کارگروه مدیریت و راهبری توسعه اشتغال پایدار، توجیه ها، ضرورت ها، استعلام ها و موافقت های اخذ شده از دستگاه های اجرایی مربوطه نیز ارائه و تایید شد.به گفته وی به منظور عملیاتی کردن موضوع و ایجاد نظم و هماهنگی در انجام آن و تعیین تکلیف 31 موافقت اصولی صادر شده از سوی سازمان انرژی های نو برای متقاضیان، موضوع  ایجاد زون های انرژی تجدیدپذیر به این سازمان منعکس و از آن ها درخواست شد که صدور پروانه تأسیس و تعیین محل ایجاد نیروگاه های تجدیدپذیر با هماهنگی استان انجام شود.وی ادامه می دهد: با استفاده از نتایج مطالعات و بررسی های انجام شده درباره زون های انرژی گراغه و میل نادر توسط شرکت های توسعه انرژی های نوین نیروگاهی و موننکو ایران، این مناطق قطعه بندی شد و با توجه به استقبال چشمگیر صاحبان سرمایه به حضور در این بخش و ایجاد زون های انرژی و تسریع و تسهیل در روند انجام کار، این اراضی تکمیل ظرفیت شده و به همین دلیل توسعه زون میل نادر به 17 هزار هکتار و بررسی ایجاد زون چهارم خورشیدی در نقطه دیگری از استان در دست اقدام است.

احداث 42 نیروگاه تجدیدپذیر

زنگنه می گوید: برای احداث ٤٢ نیروگاه تجدیدپذیر در استان با ظرفیت هزار و 500 مگاوات موافقت اصولی صادر شده که در مراحل مختلف انجام است و از این تعداد 5 طرح موفق به عقد قرارداد خرید تضمینی برق با توانیر شد و زمین محل اجرای طرح نیز به آن ها واگذار و برای 4 طرح هم در یک ماه اخیر مراحل واگذاری زمین انجام شده است و دیگر سرمایه گذاران در حوزه انرژی های نو در مرحله دریافت استعلام های واگذاری زمین و دریافت مجوزهای لازم هستند و چندین کشور از جمله کره جنوبی، ایتالیا، امارات، آلمان، چین در حوزه انرژی های نو به استان ورود پیدا کرده اند. به گفته وی به منظور ایجاد بستر توسعه، تجاری سازی فناوری های مرتبط، حمایت از شرکت های دانش بنیان و انتقال فناوری های روز دنیا تفاهم نامه ای سه جانبه بین استانداری، معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و وزارت نیرو تنظیم و به مراجع مربوطه منعکس شده است. وی با بیان این که وسعت زون های انرژی تجدیدپذیر استان 19 هزار و 130 هکتار است می افزاید: به این ترتیب در استان 6 نیروگاه سیکل ترکیبی شامل 3 نیروگاه دولتی و 3 نیروگاه خصوصی با ظرفیت تولید هزار و 880 مگاوات در دست احداث است. مدیرکل دفتر جذب و حمایت از سرمایه گذاری تصریح می کند: شش نیروگاه سیکل ترکیبی با ظرفیت 2 هزار و 700 مگاوات در بخش نیرو گاه های سیکل ترکیبی و مقیاس کوچک گازی استان نیز در حال اجراست و سه نیروگاه دولتی سیکل ترکیبی در شهرهای چابهار، ایرانشهر و زاهدان ایجاد می شود.وی با اشاره به نیروگاه های خصوصی سیکل ترکیبی می گوید: شرکت یونیت اینتر نشنال به منظور تولید 880 مگاوات برق در این رابطه سرمایه گذاری می کند که مراحل واگذاری زمین انجام و جلسات ارزیابی زیست محیطی در استان برگزار شده است و مشاور طرح در حال انجام اصلاحات اعلام شده برای برگزاری کمیته ماده 21 حفاظت از محیط زیست کشور است. به شرکت پارسیان هم که هدف آن ایجاد نیروگاه 500 مگاواتی است زمین واگذار شده و 15 درصد پیشرفت فیزیکی دارد و پیگیر دریافت تسهیلات از محل صندوق توسعه ملی برای رفع مشکل نقدینگی است و برای نیروگاه 500 مگاواتی زمین واگذار شد، 15 نیروگاه مقیاس کوچک گازی (25 مگاواتی) هم در استان موافقت اصولی کسب کرد که از این تعداد دو نیروگاه در حال انجام مراحل اجرایی است. برای  یک شرکت در ایرانشهر نیز همه مراحل اخذ مجوزها انجام و زمین واگذار شده و در حال پیگیری گرایش خط اعتباری تسهیلات از بانک صنعت و معدن است، برای شرکتی دیگر در زاهدان هم مراحل اخذ مجوزهای زمین واگذار شده و در حال پیگیری دریافت تسهیلات از محل صندوق توسعه ملی است.

به گفته وی در ادامه عملیات اجرایی احداث نیروگاه 10 مگاواتی خورشیدی یک شرکت با مشارکت 30 درصدی سرمایه گذاران آلمان، جانمایی محل پایه های پنل های خورشیدی با حضور کارشناسان فنی آن کشور انجام و بیش از 2 هزار و 700 نقطه بنچ مارک برای قرار گیری پایه های پنل های خورشیدی نیروگاه تعیین شد. وی اضافه می کند: بعد از کلنگ زنی احداث نیروگاه سیکل ترکیبی 540 مگاواتی در اردیبهشت ماه امسال با بیش از 300 میلیون یورو سرمایه گذاری در زاهدان به زودی عملیات اجرایی نیروگاه 880 مگاواتی سیکل ترکیبی یکی از شرکت ها در منطقه سیستان آغاز می شود و با توجه به سابقه تخصصی و اقدام های موفق این شرکت در کشورهای دیگر، احداث نیروگاه های بادی و خورشیدی توسط آن نیز در دست پیگیری و اقدام است.