گروه جامعه

بوفه ها در برخی مدارس، خوراکی های خوش رنگ و لعابی را در اختیار دانش آموزان قرار می دهند که اغلب در فهرست مواد غذایی سرطان زا مشاهده می شوند. برگشت صبحانه های آماده شده و میوه هایی که والدین در کیف مدرسه فرزندان خود می گذارند، از گلایه های بسیاری از آنان است. یکی از مادران می گوید: هر روز برای فرزندم به عنوان میان وعده میوه می گذارم اما روز بعد که به سراغ کیفش می روم متوجه می شوم میوه های روز قبل را نخورده و دست نخورده در کیفش خراب شده است. وقتی هم از او سؤال می کنم چه خورده است؟ می گوید با دوستانش از بوفه مدرسه کیک و آبمیوه خریدند و خوردند. 

وی ادامه می دهد: از نظر من کیک ها و آبمیوه های بازاری ارزش غذایی کافی ندارد اما بسیاری از بچه ها جذب آن می شوند.

یکی دیگر از مادران نیز با گلایه از تغییر ذائقه دانش آموزان می گوید: فرزندم در کلاس هشتم درس می خواند و هرگاه از او می خواهم صبحانه کامل بخورد یا با خود نان و پنیر و گردو ببرد می گوید نیازی نیست و با دوستانش به سراغ بوفه مدرسه می رود و از آن خرید می کند. وی ادامه می دهد: پول تو جیبی خواسته اغلب دانش آموزان است که معمولاً آن را صرف خرید تنقلات می کنند. کیک، بیسکویت، آبمیوه و شکلات های مختلف در بوفه اغلب مدارس به فروش می رسد. برخی از مدارس هم گاهی تنقلات نامناسبی همچون چیپس و پفک و ساندویچ های سوسیس و کالباس و نوشابه می آورند که بچه ها هم بیشتر از آن ها خرید می کنند.

یکی از دانش آموزان کلاس چهارم دبستان هم می گوید: بیشتر دوستانم پول تو جیبی دارند و از بوفه مدرسه خوراکی خرید می کنند. من هم دلم می خواهد از بوفه مدرسه خوراکی بخرم، اما مادرم اغلب برایم ساندویچ پنیر و گردو، کتلت، کوکو و ... درست می کند. دلم می خواهد به جز ساندویچ و میوه، کیک، بستنی و ... هم بخورم.

یکی از مادران آن قدر نگران تغییر ذائقه فرزندش است که می گوید: دختر 7 ساله ام حتی بعداز ظهرها که در خانه است از من تقاضای خوراکی می کند و معمولاً به کیک و کلوچه های بازاری، بستنی و گاهی چیپس و پفک تمایل نشان می دهد. هرچه قدر هم در مقابل خواسته اش مقاومت می کنم فایده ای ندارد. وی ادامه می دهد: باید نظارت بیشتری بر بوفه های مدارس شود زیرا این خوراکی های صنعتی ارزش غذایی لازم را ندارند و بهتر است مدرسه ها بوفه نداشته باشد تا والدین خود به فکر تغذیه فرزندانشان باشند و بچه ها هم مجبور شوند تغذیه ای را که مادر برای آن ها گذاشته مصرف کنند.

از طرفی وقتی سراغ مدیران مدارس می رویم و از آن ها درباره کیفیت خوراکی های ارائه شده در بوفه مدارس سؤال می کنیم اعلام می کنند که استاندارد بودن کالا ملاک خرید آن هاست و با توجه به اینکه خوراکی هایی مانند کیک و آبمیوه و یا انواع بیسکویت ها نیاز به شرایط ماندگاری خاصی ندارد، برای بوفه مدارس خریداری می شود. 

تاثیر کیفیت میان وعده در پیشرفت تحصیلی

یکی از کارشناسان تغذیه در این باره می گوید: گنجاندن یک میان وعده مناسب و مغذی در برنامه روزانه دانش آموز می تواند در حافظه کوتاه مدت، میزان توانایی یادگیری و به دنبال آن در پیشرفت تحصیلی آنها تاثیر مثبت داشته باشد.

«مسعود فیروز کوهی» ادامه می دهد:  دانش آموزانی که از تغذیه صحیح با بهره گیری از همه گروه های غذایی شامل  شیر، لبنیات، گوشت و حبوبات، سبزیجات، میوه جات و گروه نان برخوردار بوده اند به لحاظ هوش و رشد جسمی، از وضعیت بهتری برخوردار هستند و در برابر بیماری ها، مقاومت بیشتری دارند.

 وی معتقد است: تغذیه معمول کودک، در ایام تحصیل ممکن است دچار تغییرات و مشکلاتی شود که باید با دقت مورد توجه واقع و حل شود چرا که در صورت بی توجهی می تواند باعث بروز بیماری های مختلفی در دانش آموز شود.

وی به 3 وعده غذایی اصلی و حداقل 2 میان وعده در طول روز برای دانش آموزان اشاره می کند و می گوید: تغذیه در منزل و همین طور میان وعده هایی که در مدرسه صرف می شود دو روی یک سکه است و نمی توان ضرورت تغذیه میان وعده هایی که در زنگ های تفریح برای کودکان مورد نیاز است را نادیده گرفت، زیرا این وعده ها بسیار اهمیت دارد.

وی ادامه می دهد: تغذیه در مدرسه باید با نوع فعالیت کودکان و دانش آموزان هماهنگی داشته باشد و البته باید به تغذیه دختران بیشتر توجه داشت زیرا آنان با ورود به سن بلوغ و شروع دوران قاعدگی، به مواد مغذی و پروتئینی نیاز بیشتری دارند که اغلب دانش آموزان با کمبود آهن، کلسیم، روی و ویتامین D مواجه هستند. 

صبحانه؛ اصلی ترین وعده غذایی 

این کارشناس تغذیه به اهمیت صبحانه اشاره می کند و می افزاید: صبحانه یکی از اصلی ترین وعده های غذایی روزانه است. دانش آموزانی که صبحانه نمی خورند معمولاً دارای ضریب هوشی پایین تر و قدرت یادگیری و یادآوری کمتری هستند. یک صبحانه کامل و مقوی می تواند شامل مواردی مانند حلیم، عدسی، فرآورده های غلات همراه با شیر، نان با پنیر و گردو یا تخم مرغ، کره با عسل، نان و خرما همراه با یک لیوان، شیر، نان و پنیر و خیار و گوجه فرنگی باشد.

وی خاطر نشان می کند: برای میان وعده یا زنگ های استراحت، باید میان وعده هایی را پیش بینی کرد که سالم و مغذی باشد، سلامتی را تهدید نکند و باعث چاقی و اضافه وزن یا لاغری و ضعف دانش آموز نشود. در واقع میان وعده ها را باید به عنوان ترمیم وعده ها در نظر گرفت به نحوی که اگر فردی در وعده صبحانه لبنیات مصرف نکرده باشد، حتما باید در میان وعده آن را جبران کند. 

وی اذعان می کند: مصرف میوه و سبزی توسط برخی دانش آموزان بسیار کم است که باید در میان وعده ها آن را جای داد. یک الگوی مطلوب برای میان وعده سالم می تواند مواردی مانند انجیر خشک، توت خشک، برگه زردآلو و هلو، انواع مغزها شامل بادام، پسته، گردو، فندق باشد. انواع میوه ها نظیر سیب، پرتقال، نارنگی، هلو، زردآلو، انگور، انواع سبزی ها نظیر هویج، کاهو، خیار نیز می تواند میان وعده های مناسبی برای دانش آموزان باشد اما با توجه به اینکه ایجاد تنوع در تغذیه کودکان میل و رغبت آن ها را بیشتر می کند مادران می توانند انواع ساندویچ مثل نان و پنیر و گردو، ساندویچ تخم مرغ، ساندویچ نان، کره و عسل را با تزیینی متفاوت و جذاب برای آن ها آماده کنند.

وی ادامه می دهد: تهیه میوه های خشک و مغزها برای بسیاری از خانواده ها مقدور نیست. در این صورت خیار، گوجه و هویج به همراه نان و پنیر و یا نان و تخم مرغ، می تواند جایگزین مقبولی باشد. همچنین استفاده از بیسکویت سبوسدار و کیک های کشمشی یا مغز دار، و کلوچه های ساده یا خرمایی محلی نیز در تامین انرژی مورد نیاز مفید خواهد بود.

 فیروز کوهی تاکید می کند: چیپس، انواع بستنی های یخی، شکلات، پاستیل، آب نبات های رنگی، کاکائو، شکلات های چسبنده، نوشابه های گازدار، فرآورده های حجیم بر پایه غلات معروف به پفک نمکی نوشابه های بدون گاز با طعم میوه یا همان آب میوه های صنعتی پاکتی بدون پالپ میوه خوراکی هایی است که ارزش غذایی ندارد و باید از مصرف آن ها پرهیز کرد.

وی تصریح می کند: همراه داشتن چند آب نبات ساده و یک بسته آدامس به شرطی که فقط جنبه همراه بودن را داشته باشد، توصیه می شود. در هنگام استرس و افت فشار یا هنگام ترس، مصرف آب نبات، شکلات و یا یک نوشیدنی شیرین کمک کننده است همچنین جویدن آدامس، یک ربع قبل از آزمون در آمادگی ذهنی مفید است.

وی خاطر نشان می کند: والدین باید به خاطر داشته باشند منع کودکان از خوردن یک نوع خوراکی خاص، باعث می شود میل آن ها به استفاده بیشتر شود و به عبارتی در مصرف آن خوراکی ها حریص تر شوند. به همین دلیل والدین باید با دادن اطلاعات درست درباره مواد غذایی مضر با زبانی ساده و قابل فهم برای آن ها، دانش آموزان را به استفاده از خوراکی های مقوی مجاب کنند.